PO(E)(LI)TIKA, Bagong Ambag Sa Panitikang Protesta


Maaari nang mabili ang PO(E)(LI)TIKA ng publiko. Ikatlo itong aklat ng mga tula ni RBA na nasa tradisyon pa rin ng protestang panulaan, at dito niya inilalahad ang kanyang poetics at politics sa iba’t ibang usapin at isyu ng bayan.

Hindi na bago ang salitang Poetika at Politika. Si Dr. Rolando Tolentino ng UP-Diliman ay naglabas na ng librong Writing To The Future: Poetika at Politika Ng Malikhaing Pagsulat (NCCA, 2008), at mula ito sa tinipong poetics ng mga naging writing fellow ng UP National Writers Workshop. Umiikot ang mga nasabing poetics ng mga manunulat sa kung ano ang kanilang political stand sa mga bagay-bagay na kinahaharap ng ating bayan. Gayundin ang Pambansang Alagad Sa Sining Para Sa Literatura na si Dr. Bienvenido Lumbera ay nakapaglabas na rin ng libro ng mga tinipong tula na pinamagatang Poetika/Politika (UP Press, 2008). Ang dalawang librong ito’y sabay na nalimbag sa taong 2008, at iisa lamang din ang nais nilang pasubalin, ang pag-ako ng mga poststructuralist na “the author is dead.”

Ayon kay Dr. Tolentino, “ Poetika bilang paliwanag ng manunulat sa kanyang kasaysayan sa pagsulat, kasama kung ano ang ginagawa bago, habang at matapos magsulat; sources at influences; artikulasyon ng estilo; at rasyonalisasyon ng susunod na proyekto. Politika bilang paglalatag ng mas malaking stake ng manunulat at ng kanyang akda sa lipunan at kasaysayan ng bansa.”

Sa koleksyong ito’y pinagsama ang Poetika at Politika, at medyo nakalilitong basahin. At upang mabasa ang isa’y kinakailangang gamiting mabuti ang mata upang masipat nang mabuti ang isa sa isa, habang ang iba nama’y kinakailangan pang gamitin ang kanilang hintuturo panakip sa panaklong. Ayon sa makata, “Ang paggamit ng mata at hintuturo upang maaninag ang poetika at politika sa iisang salita ay aktuwal na paghingi ng kalagayan sa tao ng tugon, at sa sandaling magkaroon ng interaksyon sa pagitan ng salita na nasa ibabaw ng materyal, at tao na mayhawak ng materyal, masasabi kong nagtagumpay akong ihapag sa inyong palad ang dialectics ni Socrates, Hegel, at Marx. Sa termino ni E. San Juan, Jr. ito ang praxis o pagtatalik ng mundo at diwa.”

Nahahati ang obrang ito sa pitong kapitulo o tsapter. Ayon pa rin sa makata, “Signipikante para sa akin ang pito na aking hinalaw sa Banal Na Aklat kung saan namaksimisa ng mga propeta ang numerong pito mula Henesis, sakramento, misteryo, at maging sa Pahayag ay naging madiin ang papel ng numerong pito. Sa Dila, Makata, at Sarili, sentral na paksa ng mga tula ang wika/ berbo bilang kasangkapan sa pag-abot sa kaakuhan ng bayan, makata, sarili, at vice versa. Sa Para-Tula, Taon, at Mujer nama’y paglabas ng naunang tatlo sa kanilang tapayan at nakagawiang kumbensyon, moral, at ang pilit iniiwasang erotisismo. Habang sa Signos, at Karnal, Kanal, Banal ay radikal na pagpihit mula sa nakagisnan at kumbensyunal na pag- unawa sa panahon, signos, propesiya, at relihyon. Sa ganang akin, ito na ang aking poetika at politika bilang nagsusulat at nagtutula na nakilala sa panulaang berso libre na kalakha’y prosa at eksperimental. Ito rin ay isang porma ng pagtugon at pagtataguyod sa librong isinulat ni Dr. Rolando Tolentino at Dr. Bienvenido Lumbera. Malinaw ang korelasyon ng akin sa kanila, at sa pagpapasubaling nais naming ihapag sa mga pormalistang hindi nga naman talaga maihihiwalay ang poetika at politika. At heto’t pinagsama ko pa nga sila.”

At ngayon nga’y sinusukat ng mundong maligalig ang bawat mayhawak ng pluma na nagtatangkang isiping ito sa papel. Kung gayo’y mainam na balikan ang winika ni Amado Hernandez hinggil sa makatang si Negrasov na “…Malamang ay ibigin pa nitong nihilista at batikang makata na kumain ng isang putol na keso kaysa sa tula ni Alexander Pushkin!”


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *